कुसुमानंद

  किस्सा पहिला - *_Pacific - The Unsung Hero_* १०वी पर्यन्त मी असा काही खूप हुशार वैगेरे नव्हतो, वडील शिक्षक, आणि आई वडिलांचे न पटल्याने माझ्या लहान पणीच आई वडील विभक्त झाले अशा कौटुंबिक पार्श्वभूमी मुळे मी मात्र थोडा बुजरा च बनलो होतो. बघता बघता १० वी संपली. सावत्र आई आणि घरी आम्ही ७ लोक खाणारे त्यामुळे, सहसा माझ्या वर घरकाम तसेच भावंडाना सांभाळणे ही जबाबदारी असायची मध्यम वर्गीय कुटुंब असल्याने माझा बराच वेळ हा रेशन आणि रॉकेल च्या लाईन मध्ये जायचा बघता बघता बहिणींची लग्न झाली व आता लक्ष माझ्या वर केंद्रित झाले, ११वी मध्ये सायन्स घेतले आणि मी मुकुंद, राजू, अतुल, किरण, अनंत, संतोष असे सर्वजण एकत्र झेले ज्यू. कॉलेज मध्ये ११ वी सायन्स ला एडमिशन घेतली. परंतु घरातूनच मिळणारे डोस आणि जबाबदाऱ्या ( वर नमूद केलेल्या) या मुळे सायन्स हा विषय दुरापास्त वाटू लागला व १२ वी मध्ये ड्रॉप घ्यावा लागला. याचे खापर अखेर माझ्या वरच फोडत घरच्यांनी *_"कमवा व शिका"_* योजने अंतर्गत पुढील शिक्षण घेण्यास प्रवृत्त केले. आता डोळ्यांसमोर दोन च पर्याय उपलब्ध होते शिक्षण बंद करणे किंवा आर्ट्स घेऊ...

     अगदी ५ वीला असल्यापासून ८ व्या गल्लीतील श्री विठ्ठल मंदिर येथे शरद सोनटक्के घेत असणाऱ्या सःस्कार वर्गाला आम्ही सगळे संध्याकाळी जात असू. सत्वशील जगदाळे, सचिन नानावटी, आप्पा-अतुल ही कुंभारांची जोडगोळी, अजित पाटोळे, लक्ष्मण पाटील, दशरथ शेटे, दीपक गाणबावले, अनिल हुल्लुरे अशी नाना कला (अंगात आणि डोक्यातही) असणारी सगळी असत. संध्याकाळी संस्कार वर्गाला आम्ही येणारी सगळेजण पहाटे याचा विठ्ठल मंदिराच्या टेरेसवर सूर्यनमस्कारसाठी येत होतो. सूर्यनमस्कार संपले की योगासने, लाठी फिरवणे, काठीवरुन चालणे असेही प्रकार व्हायचे. सगळेच तसे वर सांगितल्याप्रमाणे कलाकार! त्यामुळे एकहीजण मागे हटत नसे.      काही काळ संस्कारवर्गानंतर सूरपेटी आणि तबला शिकवण्याचा वर्ग भरला होता. उन्हाळ्यात कधी झेल्यांच्या विहिरीवर तर कधी नदीवर पोहायलाही जात असू. अशा या रम्य काळात माझी उत्तम जडण-घडण होत गेली. याच शारीरिक आणि मानसिक क्षमतेवर आम्ही सगळे राना-वनात, गड-कोटांच्या मोहिमांसाठी जात होतो. अनेक कीर्द जंगले, दऱ्या-खोऱ्या पालथी घातली. आज हे सगळं आठवताना अंगातली रग शिवशिवते. हा काळ खरंच स...

खा मकर मळ्याकडे जाणाऱ्या रस्त्याच्या सुरूवातीला म्हणजे झेंडा चौकात बाबू फरांडेचे किराणा मालाचे दुकान होते पांढरी विजार आणि शर्ट घालणारा हा 'बाबूमामा' या नावाने गल्लीत परिचित होता. पटाशीच्या दोन दातांमध्ये बोट जाईल इतकी लक्षवेधी फट होती. साथ सोडून गेलेल्या केसांमुळे उजाड झालेले टक्कल उन्हात अधिकच चमकायचे. हा बाबूमामा एकुलत्या एक गंजक्या आणि सतत कुरकुरणाऱ्या आपल्या सायकलीवरून दुकानात यायचा. दुकानाची उधारी वाढत गेली तशी याच बाबूमामाने नंतर चटणीचा डंक सुरू केला होता. पूर्वी किराणा माल नेऊन पुरूष मंडळींनी उधारी वाढविली नंतर समस्त महिलावर्गाने ! बाबूमामाच्या एकट्या दुकानात त्यावेळी वर्तमानपत्राचा अंक येत असे. मधूनच शाळा सोडून सेंट्रींगच्या आणि अन्य कामावर जाणारा समस्त कामगार वर्ग हा पेपर वाचण्यासाठी त्याच्या दुकानात जमत असे. यात गडग्यांचा उत्तम, कमाल मुजावर,जाधवांचा सुरेश, शिंद्यांचा सुधाकर, बाळू, दत्ता, रावशा, किडम्या रामा, अण्णा साळी ही मंडळी आवर्जून असत. तर नकटा सुन्या, मुडलग्यांचा यमन्या, जांगड्यांचा आश्या अशी शाळा सोडून बोंबलत फिरणारी उचापती मंडळीही मागे नसत. सका...